Δ.Π.Μ.Σ.:
Πολεοδομία και Χωροταξία
Κωδικός Μαθήματος:
41401
Είδος:
Κατ' Επιλογήν Μάθημα
Διδακτικές ώρες:
3
Περίοδος:
Χειμερινή
1. ΜΝΗΜΗ – ΧΩΡΟΣ – ΧΡΟΝΟΣ
• Συλλογική μνήμη, παρωχημένη ιστορική μνήμη – πρόσφατη ιστορική μνήμη
• Ατομική, ομαδική, συλλογική μνήμη
• Μνήμη – Ταυτότητα και συνείδηση
• Μνήμη – Λήθη: ανάμνηση, απώθηση και συναίσθημα
Μνημονικός μηχανισμός, μετάδοση γνώσης και διαμόρφωση μνήμης: Διεργασίες που συντελούνται μέσω της συγκρότησης και εγγραφής της ιστορίας, της συγκροτημένης μετάδοσης της πληροφορίας και της εκπαίδευσης, όπως και της άμεσης μεταφοράς της εμπειρίας και της παράδοσης. Ιδεολογικές θέσεις και παραμορφώσεις, περιορισμοί του κοινωνικού πλαισίου αναφοράς, συναισθηματικοί περιορισμοί: Διεργασίες συχνότατης στρέβλωσης και επι-καθορισμού της μνήμης, μέσω συνειδητών ή ασύνειδων παραμορφώσεων κοινωνικής ή ατομικής αναφοράς.
• Μνήμη και πολιτισμός
2. ΜΝΗΜΗ – ΤΟΠΟΣ – ΤΟΠΙΟ και ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΓΡΑΦΕΣ
• Τόπος – Τοπίο
• Πρόσληψη – Διαμόρφωση τοπίου
• Σχεδιασμός – Οργάνωση της προσέγγισης του τοπίου
3. Η ΜΝΗΜΗ ΩΣ ΑΝΑΓΚΗ ΔΙΑΦΥΛΑΞΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝ
Η συλλογική μνήμη και ο χρόνος είναι στοιχεία συγκρότησης της ταυτότητας των τόπων, μέσα από τους υλικούς και άυλους μνημονικούς συσχετισμούς τους. Διατηρώντας και αξιοποιώντας τα πολιτιστικά κληροδοτήματα του τόπου συγκροτείται, διατηρείται, αναδεικνύεται και προβάλλεται η ταυτότητά του. Του προσφέρεται, έτσι, η δυνατότητα να διαχειριστεί τα σημαντικά χαρακτηριστικά, τους σημαντικούς πόρους αυτής της ταυτότητας. Να τους αναπαράγει, να τους ενισχύσει και πιθανότατα να τους επαυξήσει, εφευρίσκοντας και προσθέτοντας, ενδεχομένως, και άλλους. Θα μπορέσει, έτσι, ο τόπος να εξελιχθεί και να μετεξελιχθεί, επιτυγχάνοντας τη διατήρηση της βιωσιμότητάς του, επομένως και της αειφορίας του, στην οποία αξίζει να αποδώσουμε διευρυμένη, πολύ-παραμετρική σημασία και να τη συσχετίσουμε με την έννοια του «πολιτισμικού τοπίου».
4. Η ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΑΙ Η ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝ
Η ενίσχυση και η προβολή της ταυτότητας των τόπων αφορά την επίγνωση, τη διερεύνηση και τον εμπλουτισμό των ποιοτήτων του πολιτισμικού τους τοπίου, βασικοί συντελεστές για την εξασφάλιση της αειφορίας των τόπων. Η διαδικασία αυτή περιγράφει την αναγκαία συνθήκη που θα επιτρέψει στο τοπίο, ως δυναμικό πεδίο εγγραφής και έκφανσης των χαρακτηριστικών τού τόπου, των συνθηκών και προϋποθέσεων πραγμάτωσής τους, να αναδειχθεί σε κοινωνικό, πολιτιστικό, οικονομικό, οικολογικό αγαθό, καθιστώντας το κοινή κληρονομιά.
5. Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝ ΚΑΙ Η ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΣΥΝΕΙΔΗΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
Αξίζει επομένως να παρακάμψουμε τους ξενόγλωσσους όρους «place branding», επικεντρωμένους στην οικονομική μεγέθυνση. Να επιμείνουμε, σε αντίθεση, πως παρά το προφανές της οικονομικό ενδιαφέρον, η ενίσχυση της ταυτότητας των τόπων συμμετέχει ουσιαστικότερα στην «ανάπτυξη», σε αντιδιαστολή με τον όρο «μεγέθυνση», της αυτοσυνειδησίας των κατοίκων, στην ενίσχυση των ποιοτικών χαρακτηριστικών, πολιτισμικής και πολιτικής συνείδησης, που μπορούμε να περιγράψουμε με τους όρους «αξιοπρέπεια της κατοίκησης». Επιμένοντας σε αυτήν την προσέγγιση, αξίζει να επιμείνουμε στην πολιτισμική και πολιτική ιδιαιτερότητα τη ταυτότητας του ελληνικού τόπου, με όρους που υπερβαίνουν τον γεωγραφικό εγκλεισμό και τις πιθανές εθνικιστικές στρεβλώσεις, και μπορούν να προταθούν ως πεδίο ευρύτερης διεθνούς πολιτισμικής και πολιτικής αναφοράς.
Διδακτική Ομάδα:
Ομότιμος Καθηγητής
Ομότιμος Καθηγητής
Σχολή Γραφικών Τεχνών και Καλλιτεχνικών Σπουδών, ΤΕΙ Αθήνας
Διδάσκεται:
Τετάρτη 15:00-18:00
Τ103
1ος όροφος
Κτίριο Τοσίτσα
Συγκρότημα Πατησίων