Η παρούσα έκδοση παρουσιάζει τη μελέτη που πραγματοποιήθηκε για τον παραδοσιακό οικισμό του Λεωνιδίου στο πλαίσιο ασκήσεων του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών του ΕΜΠ «Προστασία Μνημείων». Το Λεωνίδιο αποτέλεσε ένα ιδιαίτερα πλούσιο πεδίο έρευνας, δίνοντας στους/στις φοιτητές/τριες τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν την εξέλιξη του σημαντικού αυτού τόπου μέσα από την αρχιτεκτονική, την κατασκευή, την οικιστική οργάνωση και πάνω από όλα μέσα από τη συλλογική κατάκτηση που συνιστά η παράδοση.
Η έκδοση αποτυπώνει το εύρος και τη διεπιστημονικότητα του εκπαιδευτικού αντικειμένου του Προγράμματος, καθώς και τη σημασία της εξειδίκευσης στη μελέτη, προστασία και ανάπτυξη ιστορικών κτιρίων και συνόλων. Δομείται σε δύο ενότητες: η πρώτη, που εκπονήθηκε στο πλαίσιο του μαθήματος «Προστασία, σχεδιασμός και διαχείριση ιστορικών κτιρίων, συνόλων και τοπίων», αφορά τη μελέτη προστασίας και ανάδειξης του οικισμού· η δεύτερη, στο πλαίσιο των μαθημάτων «Μεθοδολογία ανάλυσης και τεκμηρίωσης» και «Τεχνικές στερέωσης, ενίσχυσης και αποκατάστασης», περιλαμβάνει την ανάλυση τεσσάρων χαρακτηριστικών ιστορικών κτιρίων (Πύργος Νούφρη, Πύργος Πολυτίμου, Οικία Αργυρού, Χάνι Φλέτουρα).
Η μελέτη αναδεικνύει τη μοναδική φυσιογνωμία του Λεωνιδίου, η οποία συγκροτείται από το ιδιαίτερο φυσικό τοπίο, το ιστορικό δομημένο περιβάλλον, την αρχιτεκτονική και κατασκευαστική ποιότητα των κτιρίων και τον ανθρώπινο παράγοντα που διαχρονικά διασφάλισε την πολιτιστική του κληρονομιά. Παρά τις μεταγενέστερες επεμβάσεις και αλλοιώσεις, ο οικισμός διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τον ιστορικό του χαρακτήρα και την ομοιογένειά του, ενώ η άυλη κληρονομιά, τα τοπικά έθιμα και η ζωντανή κοινωνική ζωή ενισχύουν τη σύγχρονη δυναμική του.
Ως προϊόν συλλογικής εργασίας φοιτητών/τριων και καθηγητών/τριών του ΔΠΜΣ «Προστασία Μνημείων», η έκδοση συμβάλλει ουσιαστικά στην εκπαιδευτική διαδικασία και ταυτόχρονα λειτουργεί ως μεθοδολογικό εργαλείο για την αναγνώριση του αρχιτεκτονικού χαρακτήρα των οικισμών και την ιστορική, αρχιτεκτονική και κατασκευαστική τεκμηρίωση των κτισμάτων, αποτελώντας πρότυπο για αντίστοιχες μελέτες.
Το βιβλίο αυτό αφιερώνεται στη μνήμη της αγαπημένης συναδέλφου, καθηγήτριας και φίλης Ειρήνης Εφεσίου, η οποία για πολλά χρόνια μάς προσέφερε απλόχερα τις γνώσεις της, τη φιλία της και τη συμπαράστασή της σε κάθε δύσκολη στιγμή.